TESCİLE ZORLAMA DAVASI

Değerli Haymana Gazetesi okurları, bu haftaki köşe yazımızın konusu Türk Medeni Kanunu madde 716 da yer alan Tescili İsteme Hakkı adı altında, Tescile Zorlama Davası  ile ilgili bilgileri anlatmış olcağım. Söz konusu yazımda da anlatacağım Tescile Zorlama Davası nedir? Bu davanın unsurları nelerdir? Davanın şartları nedir? Bu soruları sizlere cevaplandırmaya çalışacağım.
Tescile zorlama davası, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nda “Tescili İsteme Hakkı” başlıklı 716’ıncı maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, mülkiyetin devri borcunu yükleyen bir sözleşme olmasına veya hukuki sebep bulunmasına karşın, borçlu mülkiyeti devretmekten kaçınırsa, alacaklı bahse konu maddeye istinaden tescile zorlama davası açabilir. Tescile zorlama davasının öğretide ve uygulamada kullanılan bir diğer adı ise ferağa icbar davasıdır. Bu davanın hükme bağlandığı TMK m.716 ise şu şekildedir: “Mülkiyetin kazanılmasına esas olacak bir hukukî sebebe dayanarak malikten mülkiyetin kendi adına tescilini istemek hususunda kişisel hakka sahip olan kimse, malikin kaçınması hâlinde hâkimden, mülkiyetin hükmen geçirilmesini isteyebilir.”
İş bu madde metninde de belirtildiği üzere; belirli bir bedelin ödenmesi sonucunda mülkiyetin devrini gerektiren bir sözleşme veya hukuki sebep olması halinde, bedel ödenmesine rağmen mülkiyetin devri gerçekleştirilmezse bu davası açılabilir. Tescile zorlama davasının davacı tarafından kazanılması halinde, mahkeme mülkiyetin davacıya geçmesi hususunda hüküm tesis eder. Buradan da anlaşılacağı üzere, mahkemece verilen karar yenilik doğan (inşai) bir karardır. Zira, mahkemenin davayı kabul etmek suretiyle mülkiyetin devrine ilişkin tesis ettiği hükümle birlikte davacı, ilgili taşınmazın mülkiyetini tescil dışında farklı bir işlemle kazanmış olur. Tescile zorlama davası, genellikle taşınmaz satış vaadi sözleşmesi sebebiyle açılır. Taşınmaz satış vaadi sözleşmesi, sözleşme taraflarından birinin maddi bedel ödeme, diğerininse taşınmazı satma borcu altına girdiği sözleşmedir. İş bu sözleşme şekil şartına tabidir ve ancak Tapu Müdürlükleri veya noterlikler marifetiyle düzenlenir. Taşınmaz satış vaadi sözleşmesinde, bahse konu taşınmazın tapu kütüğündeki sayfasına da şerh düşülmelidir. Taşınmaz satış vaadi sözleşmesinde kararlaştırılan bedel ödenmesine rağmen taşınmazın mülkiyeti devredilmemişse, alacaklı tarafından malike karşı tescile zorlama davası açılabilir.
Tescile zorlama davası, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.2 uyarınca genel görevli mahkeme olan asliye hukuk mahkemesinde incelenir. Mülkiyet hakkı, niteliği itibariyle ayni haktır. Taşınmaz üzerindeki ayni hakka etki eden bir davalar, yani taşınmazın aynına ilişkin davalar taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır. Doğrudan mülkiyeti ilgilendiren bir dava olan tescile zorlama davası da davaya konu taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır. Hukuk düzeni, istisna durumlar hariç alacak hakkı için zamanaşımı süresi öngörmüştür. Tescile zorlama davası da zamanaşımı süresine tabi olup, davacının dava zamanaşımı süresi içinde açması gereken bir davadır. İş bu dava, ilgili kanuna göre mülkiyetin kazanılmasına esas teşkil eden bir hukuki nedene dayanılarak açılır. Çoğu zaman taşınmaz satış vaadi sözleşme nedeniyle açıldığını belirtmiştik.  Taşınmaz satış vaadi sözleşmesi, iş bu sözleşmeye istinaden açılan tescile zorlama davasının hukuki nedenini oluşturur. Kanun koyucu, taşınmaz satış vaadinde alacaklının hakkını talep etmesi için on yıllık süre öngörmüştür. Alacaklı, on yıllık süre içinde hakkını talep etmelidir.